VI
EN
Giai đoạn làm đòng đến trổ bông được xem là một trong những thời điểm quan trọng quyết định trực tiếp đến số hạt chắc và năng suất cuối vụ. Tuy nhiên, nếu lúa trổ đúng lúc gặp mưa liên tục, độ ẩm không khí cao, ruộng lúa rất dễ chịu áp lực từ nấm bệnh, vi khuẩn và điều kiện bất lợi cho quá trình thụ phấn, hình thành hạt.
Đây cũng là thời điểm nhà nông cần đặc biệt chú ý phòng ngừa lem lép hạt, đồng thời duy trì bộ lá khỏe và giúp cây lúa sinh trưởng cân đối để tạo tiền đề cho bông lúa chắc hạt, sáng hạt và đạt năng suất tốt khi thu hoạch.
Lem lép hạt trên lúa là gì?
Lem lép hạt là tình trạng hạt lúa phát triển không hoàn chỉnh, bị lép, lửng hoặc xuất hiện các vết lem, đổi màu trên vỏ trấu. Khi tỷ lệ hạt bị lem lép tăng cao, chất lượng hạt và năng suất thu hoạch đều có thể bị ảnh hưởng.
Tình trạng này thường liên quan đến nhiều yếu tố khác nhau như điều kiện thời tiết bất lợi, cây lúa suy yếu, dinh dưỡng mất cân đối hoặc sự phát triển của các tác nhân gây bệnh trong giai đoạn lúa làm đòng – trổ – vào chắc.
Đặc biệt, khi lúa trổ gặp mưa kéo dài, môi trường trên ruộng có độ ẩm cao, tán lá lâu khô sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho nhiều loại nấm và vi khuẩn phát triển. Vì vậy, phòng ngừa lem lép hạt từ sớm là biện pháp quan trọng để hạn chế ảnh hưởng đến năng suất cuối vụ.
Vì sao lúa trổ gặp mưa dễ tăng nguy cơ lem lép hạt?
1. Độ ẩm cao tạo điều kiện cho nấm và vi khuẩn phát triển
- Thời tiết mưa liên tục khiến độ ẩm trong ruộng tăng cao, đặc biệt ở những ruộng có mật độ lúa dày và bộ lá rậm rạp. Lá, bẹ lá và bông lúa lâu khô tạo môi trường thuận lợi để các tác nhân gây bệnh phát triển.
- Trong giai đoạn lúa trổ, ngoài lem lép hạt, nhà nông còn cần theo dõi nguy cơ xuất hiện các vấn đề như đạo ôn cổ bông, cổ gié hoặc lép vàng do vi khuẩn.
2. Quá trình thụ phấn và hình thành hạt có thể bị ảnh hưởng
- Giai đoạn trổ bông là lúc cây lúa thực hiện quá trình thụ phấn và bắt đầu hình thành hạt. Mưa lớn hoặc mưa kéo dài đúng thời điểm này có thể tạo ra điều kiện bất lợi, khiến quá trình trổ và thụ phấn không diễn ra đồng đều.
- Khi bông lúa trổ không tập trung hoặc khả năng hình thành hạt bị ảnh hưởng, tỷ lệ hạt lép và hạt lửng có thể gia tăng.
3. Bộ lá suy yếu làm giảm khả năng nuôi hạt
- Sau trổ, bộ lá vẫn đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình quang hợp và vận chuyển dinh dưỡng về hạt.
- Nếu bộ lá sớm vàng, bị tổn thương hoặc suy giảm khả năng quang hợp, lượng dinh dưỡng cung cấp cho bông sẽ bị hạn chế. Hạt vì vậy có thể vào chắc chậm, phát triển không đồng đều và giảm trọng lượng.
- Đó là lý do việc phòng ngừa lem lép hạt không chỉ tập trung vào bông lúa mà còn cần chú trọng bảo vệ bộ lá và duy trì sức cây trong suốt giai đoạn làm đòng đến sau trổ.
Dấu hiệu nhà nông cần chú ý trên ruộng lúa
Trong giai đoạn lúa trổ và vào chắc, bà con nên thường xuyên thăm đồng để phát hiện sớm những biểu hiện bất thường như:
- Bông lúa xuất hiện hạt lép hoặc hạt phát triển không đều.
- Vỏ trấu có các vết lem, đổi màu bất thường.
- Bông hoặc cổ bông có dấu hiệu bệnh.
- Lá lúa vàng nhanh, xuất hiện đốm bệnh hoặc suy yếu sau những đợt mưa kéo dài.
- Lúa trổ không đồng đều, bông nhỏ hoặc hạt vào chắc chậm.
Việc phát hiện sớm giúp nhà nông chủ động phòng ngừa lem lép hạt và có biện pháp chăm sóc phù hợp, hạn chế tình trạng bệnh phát triển mạnh khi điều kiện thời tiết tiếp tục bất lợi.
Cách phòng ngừa lem lép hạt trong giai đoạn làm đòng – trổ
1. Giữ ruộng thông thoáng và quản lý nước hợp lý
- Ruộng quá rậm rạp, giữ nước không phù hợp hoặc độ ẩm trong tán lúa kéo dài có thể làm tăng áp lực nấm bệnh.
- Bà con cần theo dõi tình trạng ruộng, quản lý nước phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng và điều kiện thực tế, đồng thời tạo môi trường thông thoáng để hạn chế ẩm độ quá cao kéo dài.
2. Duy trì bộ lá xanh khỏe
- Lá lúa là bộ phận trực tiếp thực hiện quá trình quang hợp để tạo nguồn dinh dưỡng nuôi bông và hạt.
- Trong giai đoạn làm đòng đến sau trổ, cần giúp cây duy trì bộ lá xanh bền, lá đứng và hoạt động tốt. Bộ lá khỏe góp phần hỗ trợ quá trình vận chuyển dinh dưỡng về hạt, giúp lúa vào chắc thuận lợi hơn.
3. Chăm sóc dinh dưỡng cân đối
- Dinh dưỡng cần được cung cấp hợp lý theo từng giai đoạn phát triển của cây. Việc bón phân mất cân đối, đặc biệt làm cây phát triển quá xanh tốt và mô cây mềm yếu, có thể khiến ruộng lúa nhạy cảm hơn khi gặp thời tiết mưa ẩm.
- Chăm sóc cân đối giúp cây cứng khỏe, phát triển ổn định, tạo đòng tốt và hỗ trợ quá trình trổ bông – vào chắc.
4. Chủ động quản lý nấm và vi khuẩn trong điều kiện mưa ẩm
- Khi dự báo thời tiết có mưa liên tục đúng giai đoạn làm đòng – trổ, nhà nông cần tăng cường thăm đồng và chủ động các biện pháp quản lý phù hợp.
- Mục tiêu là góp phần giảm áp lực nấm, vi khuẩn trên ruộng, đồng thời hỗ trợ phòng ngừa lem lép hạt, đạo ôn cổ bông, cổ gié và lép vàng do vi khuẩn trong giai đoạn nhạy cảm.
- Việc sử dụng sản phẩm bảo vệ thực vật cần tuân thủ đúng hướng dẫn trên nhãn, đúng thời điểm, đúng liều lượng và đảm bảo nguyên tắc sử dụng an toàn.
Chăm sóc tốt giai đoạn làm đòng – sau trổ mang lại lợi ích gì?
Khi cây lúa được chăm sóc và bảo vệ tốt trong giai đoạn này, nhà nông có thể hướng đến nhiều mục tiêu quan trọng:
- Góp phần giảm nguy cơ lem lép hạt và các bệnh ảnh hưởng đến bông lúa trong giai đoạn trổ.
- Duy trì bộ lá xanh bền, lá đứng và khả năng quang hợp tốt.
- Giúp thân cây cứng khỏe, sinh trưởng cân đối.
- Hỗ trợ giảm áp lực nấm và vi khuẩn khi thời tiết mưa nhiều, độ ẩm cao.
- Giúp đòng phát triển tốt, bông to và lúa trổ đồng đều.
- Hỗ trợ hạt vào chắc, sáng hạt và tăng trọng lượng hạt khi thu hoạch.
Đặc biệt, việc chăm sóc cần được thực hiện chủ động từ trước khi lúa trổ thay vì chờ đến khi biểu hiện lem lép hoặc bệnh trên bông đã xuất hiện rõ mới tiến hành xử lý.
Bộ giải pháp BIOTOP 30WP + TUTIN 40SL + MYSCOLE 30SC đồng hành cùng cây lúa
Trong thực tế sản xuất, nhiều nhà nông hiện nay tin tưởng sử dụng bộ giải pháp BIOTOP 30WP + TUTIN 40SL + MYSCOLE 30SC để đồng hành cùng cây lúa trong giai đoạn làm đòng đến sau trổ.
Bộ giải pháp được sử dụng với mục tiêu góp phần quản lý các nguy cơ thường gặp trong điều kiện mưa ẩm như lem lép hạt, đạo ôn cổ bông và lép vàng do vi khuẩn, đồng thời hỗ trợ cây lúa duy trì sức khỏe trong giai đoạn quan trọng quyết định năng suất.
Kết hợp việc quản lý nấm bệnh, vi khuẩn với chăm sóc dinh dưỡng và duy trì bộ lá khỏe sẽ giúp lúa có điều kiện thuận lợi hơn để trổ đồng loạt, nuôi bông và vào chắc hạt.
Kết luận
Mưa liên tục trong giai đoạn làm đòng – trổ có thể tạo ra nhiều điều kiện bất lợi cho cây lúa, từ gia tăng áp lực nấm và vi khuẩn đến ảnh hưởng quá trình thụ phấn, hình thành và nuôi hạt.
Do đó, để phòng ngừa lem lép hạt hiệu quả, nhà nông cần chủ động thăm đồng, quản lý ruộng thông thoáng, chăm sóc dinh dưỡng cân đối, bảo vệ bộ lá và có biện pháp quản lý nấm bệnh – vi khuẩn phù hợp ngay từ giai đoạn làm đòng đến sau trổ.
Chủ động bảo vệ cây lúa ở giai đoạn nhạy cảm chính là tiền đề quan trọng để hướng đến bông lúa to, hạt chắc, sáng hạt và bảo vệ năng suất cuối vụ.
