VI
EN
Khi lúa bước vào giai đoạn trổ – sau trổ, dù trên lá không còn nhiều vết bệnh, nhà nông vẫn không nên chủ quan với đạo ôn cổ bông. Bệnh có thể tấn công trực tiếp vào cổ bông, làm gián đoạn vận chuyển dinh dưỡng, khiến bông bạc, hạt lép và ảnh hưởng năng suất cuối vụ.
Đặc biệt trong điều kiện mưa nhiều, ẩm độ cao, việc chủ động theo dõi và phòng bệnh đúng thời điểm là rất quan trọng.
Đạo ôn cổ bông là gì?
Đạo ôn cổ bông là dạng bệnh đạo ôn xuất hiện ở phần cổ bông, cổ gié hoặc các đốt phía trên của cây lúa. Bệnh thường phát sinh mạnh từ giai đoạn lúa bắt đầu trổ đến sau trổ, khi cây đang tập trung dinh dưỡng để hình thành và nuôi hạt.
Khác với đạo ôn lá, bệnh ở cổ bông có thể không biểu hiện rõ ràng trên toàn bộ ruộng ngay từ đầu. Nhiều trường hợp bộ lá vẫn còn tương đối xanh nhưng phần cổ bông đã bị nấm gây hại.
Khi vết bệnh phát triển bao quanh cổ bông, dòng vận chuyển dinh dưỡng từ thân lên bông bị ảnh hưởng. Nếu bệnh xuất hiện sớm, toàn bộ bông có thể bị bạc trắng và không vào hạt. Nếu bệnh xuất hiện muộn hơn, một phần hạt vẫn hình thành nhưng tỷ lệ hạt lép, hạt lửng hoặc hạt nhẹ có thể tăng cao.
Đây cũng là lý do đạo ôn cổ bông được xem là một trong những bệnh nguy hiểm vào cuối vụ.
Vì sao đạo ôn cổ bông gây thiệt hại lớn?
1. Bệnh tấn công trực tiếp vào bộ phận nuôi bông
Cổ bông là vị trí kết nối giữa thân cây và bông lúa. Đây cũng là con đường quan trọng để nước và dinh dưỡng được vận chuyển lên nuôi hạt.
Khi đạo ôn cổ bông phát triển tại vị trí này, quá trình vận chuyển dinh dưỡng có thể bị gián đoạn. Bông lúa vì vậy không được cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết để hình thành hạt chắc.
Nếu vết bệnh bao quanh hoàn toàn phần cổ bông, toàn bộ bông phía trên có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
2. Hạt dễ bị lép trắng, giảm tỷ lệ hạt chắc
Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy của bệnh là bông lúa bị bạc trắng nhưng vẫn đứng trên cây.
Do dinh dưỡng không được vận chuyển đầy đủ lên bông, hạt có thể không phát triển hoặc chỉ hình thành lớp vỏ bên ngoài nhưng bên trong không có gạo.
Điều này làm tăng tỷ lệ hạt lép, hạt lửng, giảm trọng lượng hạt và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất khi thu hoạch.
3. Bệnh phát triển nhanh trong điều kiện thuận lợi
Đạo ôn là bệnh do nấm gây ra và có khả năng phát triển nhanh khi điều kiện môi trường thích hợp.
Trong giai đoạn lúa trổ, nếu gặp mưa kéo dài, sương nhiều, độ ẩm cao hoặc ruộng lúa rậm rạp, nấm bệnh có thể tiếp tục lây lan từ những nguồn bệnh còn tồn tại trên lá, bẹ lá hoặc tàn dư cây trồng.
Đặc biệt, những ruộng từng xuất hiện đạo ôn lá trước đó thường cần được theo dõi kỹ hơn khi lúa chuẩn bị trổ.
4. Thiệt hại xảy ra vào giai đoạn gần thu hoạch
Điểm đáng lo ngại của đạo ôn cổ bông là bệnh xuất hiện khi cây lúa đã trải qua phần lớn chu kỳ sinh trưởng.
Nếu bệnh phát sinh nặng ở giai đoạn này, cây gần như không còn đủ thời gian để phục hồi hoặc tạo lại bông mới. Thiệt hại vì vậy tác động trực tiếp đến năng suất cuối vụ.
Dấu hiệu nhận biết đạo ôn cổ bông
Nhà nông nên thường xuyên thăm đồng từ giai đoạn làm đòng, trổ lẹt xẹt đến sau trổ để sớm phát hiện các biểu hiện bất thường.
Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Phần cổ bông xuất hiện vết màu nâu, nâu xám hoặc thâm đen.
- Vết bệnh có thể lan rộng và bao quanh phần cổ bông.
- Bông lúa phía trên vết bệnh chuyển màu vàng nhạt hoặc bạc trắng.
- Hạt trên bông phát triển không đều, nhiều hạt bị lép.
- Trường hợp bệnh nặng, cổ bông có thể bị khô, yếu và dễ gãy.
- Một số vết bệnh có thể xuất hiện trên cổ gié, làm từng nhánh bông bị lép hoặc bạc.
Ở giai đoạn đầu, vết bệnh đôi khi khá nhỏ và khó quan sát từ xa. Do đó, cần đi sâu vào ruộng và kiểm tra trực tiếp phần cổ bông, nhất là ở những khu vực có tán lúa rậm hoặc giữ ẩm lâu.
Điều kiện thuận lợi làm bệnh đạo ôn cổ bông phát triển
- Thời tiết mưa nhiều, độ ẩm cao
- Ruộng lúa rậm rạp, mật độ sạ quá dày
- Bón thừa đạm
- Ruộng từng xuất hiện đạo ôn lá
Đạo ôn cổ bông khác gì với lem lép hạt?
| Tiêu chí | Đạo ôn cổ bông | Lem lép hạt |
| Vị trí biểu hiện | Chủ yếu ở cổ bông, cổ gié | Chủ yếu trên hạt lúa |
| Dấu hiệu | Cổ bông thâm nâu, bông bạc, hạt lép | Hạt lem màu, lép, phát triển không đều |
| Nguyên nhân chính | Nấm gây bệnh đạo ôn | Có thể do nấm, vi khuẩn, thời tiết hoặc thụ phấn kém |
| Ảnh hưởng | Cản trở vận chuyển dinh dưỡng lên bông | Làm giảm tỷ lệ hạt chắc và chất lượng hạt |
Trong điều kiện mưa nhiều, đạo ôn cổ bông và lem lép hạt có thể cùng xuất hiện, vì vậy nhà nông nên kiểm tra cả cổ bông và tình trạng hạt để có hướng xử lý phù hợp.
Tìm hiểu thêm: Lem lép hạt trên lúa – Dấu hiệu, nguyên nhân và cách phòng trị hiệu quả
Cách phòng ngừa đạo ôn cổ bông trong giai đoạn lúa trổ
1. Chủ động phòng bệnh trước khi triệu chứng xuất hiện nặng
Với đạo ôn cổ bông, thời điểm phòng bệnh đóng vai trò rất quan trọng.
Nhà nông không nên chờ đến khi nhiều bông đã bạc trắng mới bắt đầu xử lý, bởi lúc này mô cây đã bị tổn thương và khả năng phục hồi rất hạn chế.
Hai thời điểm thường cần được đặc biệt lưu ý là:
- Khi lúa bắt đầu trổ lẹt xẹt.
- Khi ruộng lúa trổ đều.
Chủ động bảo vệ bông ở những thời điểm này giúp giảm nguy cơ nấm xâm nhập và phát triển trên phần cổ bông.
2. Theo dõi dự báo thời tiết
Nếu giai đoạn lúa chuẩn bị trổ trùng với những đợt mưa kéo dài hoặc độ ẩm cao, cần tăng tần suất thăm đồng.
Các ruộng có tiền sử đạo ôn hoặc từng xuất hiện bệnh trên lá càng cần được theo dõi kỹ.
Việc nắm tình hình thời tiết giúp nhà nông chủ động hơn thay vì chỉ xử lý khi bệnh đã xuất hiện rõ.
3. Ngừng bón đạm khi phát hiện bệnh
Khi phát hiện dấu hiệu đạo ôn trên ruộng, nên hạn chế hoặc ngừng bổ sung phân đạm và các loại phân bón lá có hàm lượng đạm cao.
Việc tiếp tục thúc cây phát triển xanh tốt trong lúc bệnh đang xuất hiện có thể khiến mô cây mềm hơn và tạo điều kiện để bệnh tiếp tục phát triển.
4. Giữ ruộng thông thoáng
Mật độ cây hợp lý giúp ánh sáng và không khí lưu thông tốt hơn trong ruộng.
Trong quá trình canh tác, cần tránh để ruộng quá rậm, đồng thời quản lý nước phù hợp để hạn chế tình trạng ẩm độ cao kéo dài trong tán lúa.
5. Phun thuốc đúng kỹ thuật
Đối với bệnh trên cổ bông, kỹ thuật phun rất quan trọng vì thuốc cần tiếp xúc được với vị trí dễ bị bệnh.
Nhà nông cần lưu ý:
- Sử dụng đúng liều lượng theo hướng dẫn trên nhãn.
- Đảm bảo lượng nước phun phù hợp.
- Phun phủ đều phần bông và cổ bông.
- Chọn thời điểm thời tiết thuận lợi, hạn chế phun ngay trước khi có mưa lớn.
- Tuân thủ đầy đủ nguyên tắc an toàn khi sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
Những sai lầm cần tránh khi phòng trị đạo ôn cổ bông
Một số sai lầm có thể làm giảm hiệu quả quản lý bệnh đạo ôn cổ bông:
- Chờ bông bạc trắng mới xử lý: Khi bông đã bạc rõ, phần cổ bông thường đã bị tổn thương tương đối nặng.
- Chỉ quan sát lá lúa: Không còn nhiều vết đạo ôn trên lá không đồng nghĩa với việc ruộng đã hết nguy cơ bệnh.
- Tiếp tục bón nhiều đạm: Điều này có thể khiến cây mềm yếu và nhạy cảm hơn với bệnh.
- Phun không đủ lượng nước: Thuốc không phủ đều phần cổ bông có thể làm hiệu quả phòng bệnh giảm.
- Chỉ xử lý một lần rồi không kiểm tra lại: Sau những đợt mưa hoặc thời tiết ẩm kéo dài, nhà nông vẫn cần tiếp tục thăm đồng để theo dõi diễn biến bệnh.
BIO TOP 30WP + TUTIN 40SL – Bộ giải pháp phòng trị đạo ôn cổ bông được nhiều nhà nông tin dùng
Trong giai đoạn lúa trổ – sau trổ, nhiều nhà nông hiện nay tin tưởng lựa chọn bộ giải pháp BIO TOP 30WP + TUTIN 40SL để đồng hành cùng ruộng lúa.
Bộ giải pháp được sử dụng với mục tiêu góp phần hỗ trợ quản lý đạo ôn cổ bông, đồng thời giúp kiểm soát áp lực nấm bệnh trong giai đoạn thời tiết mưa ẩm.
Việc chủ động bảo vệ cây từ thời điểm lúa bắt đầu trổ giúp tạo điều kiện để bông phát triển thuận lợi, duy trì bộ lá xanh khỏe và hỗ trợ quá trình nuôi hạt đến cuối vụ.
Bên cạnh sử dụng sản phẩm phù hợp, nhà nông vẫn cần kết hợp các biện pháp quản lý tổng hợp như bón phân cân đối, giữ ruộng thông thoáng, kiểm tra đồng thường xuyên và xử lý đúng thời điểm.
Lưu ý: Khi sử dụng BIO TOP 30WP, TUTIN 40SL hoặc bất kỳ thuốc bảo vệ thực vật nào, cần đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn và tuân thủ đúng liều lượng, thời gian cách ly cũng như các yêu cầu an toàn trong quá trình sử dụng.
Kết luận
Đạo ôn cổ bông là bệnh nguy hiểm ở giai đoạn trổ – sau trổ vì có thể làm bạc bông, lép hạt và giảm năng suất. Nhà nông cần chủ động phòng bệnh từ sớm, theo dõi thời tiết, quản lý dinh dưỡng hợp lý và xử lý đúng kỹ thuật.
Bộ giải pháp BIO TOP 30WP + TUTIN 40SL là lựa chọn được nhiều nhà nông tin dùng để đồng hành cùng cây lúa trong giai đoạn này.
CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT ATC
- Địa chỉ văn phòng: Số 27, Đường 52, Phường Tân Tạo, TP. Hồ Chí Minh.
- Website: www.atclongan.vn
- Fanpage: ATC Factory
- Hotline: 028 2229 3399
